Sỏi struvite là một trong những bệnh lý đường tiết niệu phổ biến ở mèo, đặc biệt là mèo đực. Khi không được phát hiện và điều trị kịp thời, tình trạng này có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng như viêm nhiễm, tắc nghẽn niệu đạo và suy thận, thậm chí đe dọa tính mạng của thú cưng. Hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu và cách phòng tránh sỏi struvite sẽ giúp bạn chăm sóc mèo tốt hơn và bảo vệ sức khỏe của chúng một cách hiệu quả.

Sỏi struvite ở mèo là gì?

Sỏi struvite là loại sỏi tiết niệu hình thành do sự kết tinh của các khoáng chất như magie, amoni và photphat trong nước tiểu. Khi nước tiểu có độ pH cao (tính kiềm), các tinh thể này dễ dàng kết tụ lại với nhau, dần dần hình thành sỏi. Chúng có thể xuất hiện ở bất kỳ độ tuổi nào, nhưng mèo trưởng thành, đặc biệt là mèo đực, có nguy cơ mắc bệnh cao hơn do niệu đạo hẹp, dễ bị tắc nghẽn khi có sỏi nhỏ hình thành.

Một trường hợp mèo có sỏi bàng quang

Nguyên nhân gây sỏi struvite ở mèo

1. Chế độ ăn uống không cân bằng

Chế độ ăn uống không phù hợp là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến sỏi struvite ở mèo. Những thực phẩm có hàm lượng magie, photphat và protein cao có thể làm thay đổi độ pH của nước tiểu, khiến chúng trở nên kiềm hóa và tạo điều kiện cho sỏi hình thành. Bên cạnh đó, mèo ăn quá nhiều thức ăn khô nhưng không bổ sung đủ nước cũng dễ mắc bệnh hơn, vì nước tiểu đặc sẽ làm tăng nồng độ khoáng chất trong bàng quang.

Chế độ ăn uống không cân bằng về lượng và chất có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe thú cưng

2. Mèo uống quá ít nước

Một nguyên nhân khác là việc mèo uống quá ít nước. Do bản năng của mèo hoang là hấp thụ nước qua con mồi, mèo nhà thường không có thói quen uống nước thường xuyên. Khi không đủ nước, nước tiểu trở nên cô đặc, tạo môi trường thuận lợi cho sự kết tinh của khoáng chất và dẫn đến sỏi tiết niệu.

3. Viêm nhiễm đường tiết niệu

Nhiễm trùng đường tiết niệu có thể làm thay đổi độ pH của nước tiểu, tạo điều kiện thuận lợi để sỏi struvite phát triển. Mèo bị viêm bàng quang mãn tính hoặc viêm niệu đạo cũng có nguy cơ cao hơn so với mèo khỏe mạnh.

4. Căng thẳng và lười vận động

Căng thẳng kéo dài hoặc lười vận động cũng góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Khi mèo nhịn tiểu quá lâu hoặc không vận động nhiều, nước tiểu có thể bị ứ đọng, tạo điều kiện cho khoáng chất kết tinh thành sỏi. Một số mèo sống trong môi trường có quá nhiều thay đổi, căng thẳng kéo dài cũng dễ mắc các bệnh về đường tiết niệu hơn.

Lười vận động tạo điều kiện cho việc kết tinh sỏi

Dấu hiệu nhận biết mèo bị sỏi struvite

Mèo bị sỏi tiết niệu thường có những dấu hiệu đặc trưng như đi tiểu khó khăn, phải rặn nhiều nhưng chỉ ra được một vài giọt nước tiểu. Một số con có biểu hiện tiểu rắt, đi vệ sinh nhiều lần nhưng lượng nước tiểu ít hơn bình thường. Nếu quan sát kỹ, bạn có thể nhận thấy nước tiểu của mèo có màu hồng hoặc đỏ do máu lẫn trong nước tiểu – đây là dấu hiệu cho thấy bàng quang đã bị tổn thương.

Ngoài ra, mèo có thể kêu đau khi đi vệ sinh hoặc liên tục liếm vùng kín do cảm giác đau rát, khó chịu. Một số con còn có biểu hiện bỏ ăn, mệt mỏi, ít vận động hơn bình thường. Nếu không được điều trị kịp thời, mèo có thể bị tắc nghẽn niệu đạo hoàn toàn, không thể đi tiểu trong vòng 24 giờ – đây là tình trạng nguy hiểm, cần đưa mèo đến bác sĩ thú y ngay lập tức.

Cách phòng tránh sỏi struvite ở mèo

1. Cung cấp đủ nước cho mèo

Để giảm nguy cơ mắc sỏi struvite, bạn cần đảm bảo mèo uống đủ nước mỗi ngày. Hãy luôn cung cấp nước sạch, tươi mát và đặt nhiều bát nước ở những vị trí khác nhau để mèo dễ dàng tiếp cận. Nếu mèo không thích uống nước, bạn có thể thử sử dụng vòi nước tự động hoặc thêm nước vào thức ăn ướt để tăng lượng nước hấp thụ.

2. Chế độ ăn phù hợp

Bên cạnh đó, chế độ ăn uống khoa học cũng đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa sỏi tiết niệu. Hãy chọn thực phẩm có công thức đặc biệt giúp duy trì độ pH ổn định trong nước tiểu, hạn chế sự kết tinh khoáng chất. Chẳng hạn Vet’s Selection pH Care Plus Stage for Cat  có nguồn gốc Nhật Bản là một lựa chọn phù hợp để hỗ trợ sức khỏe tiết niệu và giúp ngăn ngừa sỏi struvite được nhiều người nuôi thú cưng tin dùng.

Nên sử dụng thức ăn dành riêng cho mèo và được kiểm định chất lượng để thú cưng được chăm sóc tốt nhất

3. Giúp mèo vận động và giảm căng thẳng

Ngoài ra, bạn nên giúp mèo vận động thường xuyên và hạn chế căng thẳng bằng cách tạo môi trường sống thoải mái, ít tiếng ồn và ít thay đổi đột ngột. Cung cấp nhiều đồ chơi, cây cào móng và các khu vực leo trèo cũng giúp mèo giảm stress, từ đó cải thiện sức khỏe tổng thể và hạn chế nguy cơ mắc bệnh tiết niệu.

Điều trị sỏi struvite ở mèo

1. Điều chỉnh chế độ ăn uống

Nếu mèo đã bị sỏi struvite, phương pháp điều trị sẽ phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh. Trong nhiều trường hợp, bác sĩ thú y có thể đề xuất thay đổi chế độ ăn uống bằng các loại thực phẩm có công thức đặc biệt để hòa tan sỏi mà không cần can thiệp y tế.

2. Sử dụng thuốc

Ngoài ra, bác sĩ có thể kê đơn thuốc kháng sinh nếu có dấu hiệu nhiễm trùng, kết hợp với thuốc giảm đau và thuốc điều chỉnh độ pH nước tiểu.

3. Thông tiểu và phẫu thuật

Nếu sỏi gây tắc nghẽn niệu đạo, mèo có thể cần được đặt ống thông để giúp loại bỏ nước tiểu ra khỏi bàng quang. Trong một số trường hợp nghiêm trọng hơn, khi sỏi quá lớn hoặc tái phát liên tục, bác sĩ thú y có thể đề xuất phẫu thuật để loại bỏ sỏi hoàn toàn.

Sỏi struvite ở mèo là một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh được nếu bạn áp dụng chế độ ăn uống và sinh hoạt hợp lý cho thú cưng. Việc đảm bảo mèo uống đủ nước, ăn thức ăn phù hợp và giảm căng thẳng sẽ giúp hạn chế nguy cơ hình thành sỏi tiết niệu. Nếu phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào như tiểu khó, có máu trong nước tiểu hay bỏ ăn, hãy đưa mèo đi khám thú y ngay lập tức để có hướng điều trị kịp thời.